Bạn đang ở: Trang chủ » Tin tức » Wi-Fi cộng đồng: Hội tụ những dòng chảy
Hỗ Trợ Trực Tuyến

skype
Liên hệ

Công ty TNHH Giải Pháp Mạng Xanh
Lầu 4, Khu B. Tòa nhà Indochina Park, 04 Nguyễn Đình Chiểu, ĐaKao Q.1, TP.HCM
Điện thoại: (+84) 08.39311331
Email: support@greennet.vn

Quảng cáo

Wi-Fi cộng đồng: Hội tụ những dòng chảy

  

Từ khả năng thiết lập mạng wifi  trên phạm vi rộng, trào lưu “Wi-Fi cộng đồng” (community-driven WiFi), còn gọi là “Wi-Fi mở” (open Wi-Fi), đang phát triển mạnh mẽ. Mọi chuyện bắt đầu từ những chiếc hộp nhỏ mang tên Meraki..

greennet.vn-wifi-cong-dong

Ngày 30/10/2012, các tổ chức phi chính phủ Electronic Frontier Foundation, Mozilla Foundation, Fight for the Future, Free Press, Internet Archive, NYCwireless, Open Garden Foundation,… cùng phối hợp để thành lập tổ chức mới mang tên Open Wireless Movement, nhằm trợ giúp về kỹ thuật và pháp lý cho việc hình thành các mạng wifi diện rộng được điều hành bởi cộng đồng, không phụ thuộc vào chính phủ. Open Wireless Movement hướng đến việc thiết lập mạng không dây diện rộng có tính toàn cầu, dựa trên quan niệm: truy cập Internet là một trong những quyền cơ bản của con người.

wifi vốn là công nghệ mạng không dây cục bộ, không thiết kế cho việc truyền dữ liệu trên diện rộng. Từ những nhà hàng, khách sạn, khu du lịch,… cung cấp sóng Wi-Fi miễn phí, thật khó hình dung một mạng không dây toàn cầu! Khát vọng về mạng không dây toàn cầu không ngẫu nhiên xuất hiện, mà bắt nguồn từ ý tưởng về mạng không dây đô thị. 

Năm 2005, thành phố San Francisco (Mỹ) dự định xây dựng mạng không dây trên phạm vi toàn thành phố dùng giao thức Wi-Fi. Chính quyền San Francisco tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho EarthLink – một trong những nhà cung cấp dịch vụ Internet hàng đầu tại Mỹ – trong việc xây dựng hạ tầng cho mạng: thiết lập hệ thống điểm thu phát sóng Wi-Fi kết nối với Internet băng rộng bằng cáp DSL, gắn các bộ khuếch đại tín hiệu (repeater) tại từng cột đèn đường. 

Lúc ấy, riêng tại vùng vịnh San Francisco, công ty Google đề nghị được trả chi phí sử dụng mạng nhằm tạo nên một khu vực “Wi-Fi miễn phí”. Bù lại, người sử dụng mạng sẽ phải xem các quảng cáo của Google trên trang chào (splash page) ngay sau khi đăng nhập. 

Sau thời gian thử nghiệm tại vài khu vực, EarthLink xin rút khỏi dự án do vốn đầu tư lớn, chi phí bảo trì lớn, trong khi lợi nhuận không hấp dẫn. Dân cư tại các khu vực thử nghiệm cũng không mặn mà với mạng Wi-Fi của EarthLink do sóng yếu và cước phí không rẻ. 

Sau khi “ông lớn” EarthLink rút khỏi dự án, một công ty nhỏ vừa thành lập mang tên Meraki xin được thế chỗ. Khác với EarthLink, Meraki không cần sử dụng cột đèn đường, không đòi hỏi khoản trợ cấp nào từ ngân sách thành phố, chỉ đề nghị chính quyền kêu gọi người dân trong khu vực thử nghiệm cho phép gắn “hộp Meraki” trên nóc nhà hoặc bên trong nhà (ở gần cửa sổ) và cấp điện cho chúng hoạt động. Meraki ước tính vốn đầu tư cho dự án chỉ vào khoảng 1/10 so với dự trù của EarthLink! 

Hộp Meraki thực chất là bộ định tuyến (router) cho mạng Wi-Fi, đồng thời là bộ khuếch đại tín hiệu, vốn là sáng chế của Sanjit Biswas và John Bicket – hai người sáng lập công ty Meraki. Mỗi hộp Meraki tạo nên một điểm truy cập mạng (access point), còn gọi là nút mạng (node). Tập hợp các nút mạng tạo nên một mạng lưới (mesh network). Chỉ cần một nút trong mạng lưới được nối với đường truyền Internet băng rộng DSL, toàn bộ nút mạng đều cho phép truy cập Internet.

greennet.vn-wifi-2

Nhờ giải thuật định tuyến của Biswas và Bicket (B&B) được cài vào từng hộp Meraki, tín hiệu phát đi từ một nút mạng luôn tìm đường tối ưu, truyền qua các nút mạng lân cận để đến với nút mạng được nối thực sự với đường truyền DSL. Do vậy, dù một số nút mạng bị gián đoạn (bị hỏng hoặc mất điện), mạng lưới Meraki vẫn hoạt động bình thường. Việc định tuyến tự động của các nút mạng cũng giúp chia sẻ hợp lý băng thông giữa các nút mạng được nối với đường truyền DSL, tránh tình trạng mất cân bằng tải. Không chỉ chế tạo thiết bị, B&B còn xây dựng phần mềm quản trị mạng lưới, giúp theo dõi tình trạng hoạt động của từng nút mạng, có khả năng loại bỏ nút mạng nào đó ra khỏi hệ thống khi cần thiết. 

Hộp Meraki gắn trong nhà có thể truyền thẳng tín hiệu đến hộp Meraki lân cận ở khoảng cách 30-50 m. Đối với hộp Meraki gắn trên nóc nhà, khoảng cách đó tăng lên đến 100-250 m. Nếu được trang bị ăng-ten bổ sung, hộp Meraki trên nóc nhà có thể truyền thẳng tín hiệu qua khoảng cách trên 10 km. 

B&B bắt đầu nghiên cứu công nghệ mạng lưới trong khuôn khổ dự án Roofnet tại Viện Công nghệ Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology – MIT), nhằm thực hiện luận án tiến sĩ. Lúc đầu, bộ định tuyến do B&B chế tạo tại MIT khá nặng (phải cầm bằng hai tay), có giá thành 1500 USD (!) và chỉ được thử nghiệm trong khuôn viên MIT. Khi biết tin, tổ chức phi chính phủ NetEquality đến gặp B&B, tỏ ý hy vọng đề tài nghiên cứu của hai anh sẽ giúp tầng lớp thu nhập thấp có cơ hội sử dụng Internet băng rộng. B&B cũng nhận được lời mời của Google, đến thuyết trình tại trụ sở Mountain View về công nghệ mạng lưới.

greennet.vn-wifi-5

Biswas nhớ lại: “Điều đó khiến chúng tôi suy nghĩ: liệu có thể chế tạo thiết bị có giá thấp, khoảng 50 USD?”. Ngay khi việc chế tạo thiết bị giá rẻ thành công, B&B xin hoãn đề tài tiến sĩ để lập công ty mang tên Meraki (từ tiếng Hy Lạp, nghĩa là “làm việc quên mình”). Công ty Meraki có được số vốn ban đầu 20 triệu USD từ qũy đầu tư Sequoia và từ Google.

 

Đến cuối năm 2008, mạng lưới Meraki bao trùm được phân nửa thành phố San Francisco, cung cấp dịch vụ Internet miễn phí cho 110.000 cư dân (nhờ nguồn thu từ quảng cáo của Google). Ngoài việc tặng thiết bị, Meraki cung cấp miễn phí đường truyền DSL tại một số nút của mạng lưới Meraki, quyết tâm tạo dựng một mạng đô thị thực sự để chứng minh sức mạnh công nghệ của mình. Mạng lưới Meraki tại San Francisco được đặt tên Free The Net, cung cấp băng thông trung bình 1 Mbps cho mỗi người dùng (tạm đủ để… xem phim tại YouTube). 

Mạng lưới Meraki đặc biệt hiệu quả ở vùng nông thôn. Do vậy, tổ chức phi chính phủ OLPC (One Laptop Per Child) đề nghị B&B giúp đỡ việc thiết kế phần cứng máy tính OLPC đầu tiên. Nhờ công nghệ Meraki, máy tính OLPC có sẵn khả năng kết nối Internet qua mạng lưới. Nếu một đứa trẻ dùng OLPC có kết nối Internet, những đứa trẻ khác dùng OLPC ở gần tự động được kết nối Internet. 

Sau khi Công ty Cisco sáp nhập Meraki (tháng 11/2012) với giá 1,2 tỉ USD, công nghệ mạng lưới Meraki đang trở thành chuẩn của mạng Wi-Fi đô thị và mạng Wi-Fi diện rộng nói chung. 

Mạng Wi-Fi đô thị miễn phí nếu hoạt động tốt sẽ thu hút khách du lịch. Hiểu rõ điều đó, chính quyền San Francisco kêu gọi những ngôi nhà có sẵn đường truyền DSL tự nguyện đấu nối đường truyền ấy vào hộp Meraki vì lợi ích chung (mọi người đều có thể hưởng lợi từ mạng Free The Net khi di chuyển trong thành phố). Theo tính toán của Meraki, mạng Free The Net sẽ hoạt động tốt nhất nếu trong mười nút mạng có một nút mạng được nối với đường truyền DSL. Số nút mạng càng nhiều, việc tìm đường đến nút mạng có đường truyền DSL càng nhanh, hoạt động của mạng càng ổn định.

 Biswas kể: “Mùa Giáng sinh năm 2007, mạng Free The Net gặp sự cố trên phạm vi rộng do nhiều gia đình rút điện khỏi hộp Meraki để cấp điện cho cây thông Giáng Sinh. Từ đó, mỗi khi lắp đặt hộp Meraki, chúng tôi xin phép chủ nhà ‘bắt chết’ thiết bị vào đường dây điện”. Đối với hộp Meraki trên mái nhà, Meraki cho gắn thêm bảng thu năng lượng mặt trời để không phụ thuộc vào nguồn điện của ngôi nhà.

greennet.vn-wifi-6

Dù Meraki không có chiến dịch quảng bá thương hiệu nào, các đơn đặt hàng thiết bị Meraki ngày càng nhiều (phần lớn đến từ bên ngoài nước Mỹ) khiến Biswas phải chuyển bộ phận sản xuất sang Trung Quốc. Theo yêu cầu của khách hàng, phần mềm quản trị mạng lưới Meraki được bổ sung thêm chức năng tính cước lưu lượng và quản lý thẻ trả trước. 

Tại Ấn Độ, Nam Phi, Brazil, Ecuador,… mạng lưới Meraki thường được thiết lập bởi các tổ chức từ thiện hoặc bởi những cộng đồng nhỏ. Những thị trấn thường cử một người ký hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ Internet, sau đó kết nối Internet băng rộng được chia sẻ cho cả vùng nhờ mạng lưới Meraki. Xuất hiện ngày càng nhiều những “ông chủ nhỏ” trong các ngôi làng đóng vai trò “nhà cung cấp dịch vụ Internet giá rẻ”, thu phí sử dụng Wi-Fi Internet khoảng 1 USD/tháng. 

Tại Úc, mạng lưới Meraki thường được thiết lập bởi những nhóm người tình nguyện chia sẻ băng thông, giúp các khu dân cư thu nhập thấp, dân cư các vùng hoang vu được dùng Wi-Fi Internet miễn phí. Các nhóm tình nguyện lập nên diễn đàn Free Australia Wireless, hướng đến việc nhân rộng mô hình “Wi-Fi cộng đồng miễn phí” trên phạm vi toàn nước Úc. 

Biswas nhận định: “Mô hình hoạt động như vậy không làm phương hại lợi ích của các công ty cung cấp dịch vụ Internet vì nếu không có nó, họ sẽ không có khách hàng nào trong những khu vực ấy”.

 Trước năm 2008, Meraki phát triển phần cứng và phần mềm cho công nghệ mạng lưới trên tinh thần nguồn mở. Từ năm 2008, khi việc kinh doanh phát triển mạnh, đặc biệt trong lĩnh vực hệ thống thông tin doanh nghiệp, Meraki bắt đầu giữ kín bí mật công nghệ. Phần mềm quản trị mạng lưới với những tính năng thiết thực không còn là phần mềm nguồn mở, không còn miễn phí. Những người yêu thích công nghệ mạng lưới không còn được phép cài phần mềm tự tạo vào hộp Meraki. Từ năm 2009, Meraki giữ nguyên trạng mạng Free The Net, không tiếp tục cài đặt miễn phí hộp Meraki để phủ sóng toàn bộ thành phố. 

Do Meraki thay đổi tôn chỉ hoạt động, tổ chức NetEquality kêu gọi cộng đồng nguồn mở phát triển công nghệ mạng lưới. Những giải pháp thay thế sản phẩm Meraki được phát triển sôi nổi. Cộng đồng phần cứng nguồn mở Arduino lần lượt trình bày nhiều thiết kế vi mạch trong bộ định tuyến mạng lưới. Bản thân tổ chức NetEquality đứng ra thành lập Công ty Open-Mesh, sản xuất bộ định tuyến Open-Mesh và kinh doanh giải pháp mạng Wi-Fi diện rộng, với tôn chỉ giống như Meraki ngày trước. Michael Burmeister-Brown – người sáng lập tổ chức NetEquality – giải thích kế hoạch kinh doanh của Open-Mesh: “Chúng tôi không có ý định làm giàu. Chúng tôi hy vọng các nhà sản xuất khác sẽ dùng phần mềm nguồn mở trong sản phẩm của họ, giống như chúng tôi”.

greennet.vn-wifi-8

Tháng 5/2013, Công ty Open Garden tạo nên đột phá mới cho công nghệ mạng lưới với việc giới thiệu phần mềm miễn phí Open Garden trên hệ điều hành Android, Windows và Mac OS X, cho phép thiết bị của người dùng kiêm nhiệm vai trò bộ định tuyến của mạng lưới! Mỗi thiết bị cá nhân (máy tính thường, máy tính bảng, điện thoại thông minh và cả Google Glass) có thể trở thành một nút mạng. Nếu một người chịu chia sẻ đường truyền Internet của mình, nhiều người khác ở gần có thể tìm đến “nút mạng hảo tâm” đó qua sóng Wi-Fi. Số người dùng Open Garden càng nhiều, số nút mạng càng tăng, kết nối Internet càng dễ dàng. Nhờ Open Garden, Wi-Fi cộng đồng có thể hiện diện như một mạng lưới di động.

greennet.vn-wifi-10

Với công nghệ “mở” hoặc “đóng”, trào lưu Wi-Fi cộng đồng dựa trên tinh thần thiện nguyện lặng lẽ lan rộng. Mạng lưới Wi-Fi cộng đồng không dừng lại ở biên giới quốc gia. Tháng 1/2011, khi nhà cầm quyền Ai Cập cắt đường truyền Internet ra bên ngoài, mạng lưới Wi-Fi cộng đồng trở thành “lối thoát hiểm thông tin”, giúp thế giới hiểu rõ những gì đang diễn ra ở Ai Cập.

greennet.vn-wifi-12

Tổ chức Open Wireless Movement có lẽ sẽ trở thành hợp lưu của những dòng chảy Wi-Fi cộng đồng trên khắp thế giới. Diễn đàn Free Australia Wireless kêu gọi: “Nếu bạn có kết nối Internet, hãy tìm hiểu những người ở gần bạn và chia sẻ băng thông với họ. Hãy bắt đầu tạo lập một mạng nhỏ cho cộng đồng của bạn, cho khu phố của bạn và cho thành phố của bạn!”.